Tiền bán khoá học, ảnh, mẫu thiết kế trên mạng là thu nhập chịu thuế, nhưng nó có thể rơi vào hai nhóm khác nhau. Khi bạn bán sản phẩm hoặc dịch vụ cho người dùng cuối một cách thường xuyên (học viên mua khoá học, khách tải mẫu thiết kế), đó là doanh thu kinh doanh. Khi bạn chuyển giao quyền sử dụng tác phẩm cho một tổ chức và nhận tiền bản quyền theo hợp đồng, đó là thu nhập từ bản quyền, có cách tính riêng.
Ranh giới không luôn rõ, nhất là với ảnh và mẫu bán qua các kho nội dung quốc tế, nơi nền tảng nhận cấp phép từ bạn rồi bán lại cho khách. Bài này giúp bạn tự xếp loại từng dòng tiền, biết khi nào có người khấu trừ thay và cần lưu gì. Phần quyết toán thuế thu nhập cá nhân trực tuyến nói chung đã có ở nơi khác, ở đây chỉ bàn phần riêng của sản phẩm số.
Tỷ lệ thuế và ngưỡng không được nêu cụ thể vì đang được điều chỉnh qua các luật sửa đổi 2025–2026; hãy kiểm văn bản hiện hành.
Bốn cách kiếm tiền từ sản phẩm số và bản chất thu nhập
Bảng dưới gom các mô hình phổ biến của người làm sáng tạo, giảng dạy trực tuyến.
| Mô hình | Bạn bán cho ai | Bản chất thường gặp | Ai có thể khấu trừ |
|---|---|---|---|
| Bán khoá học trên trang riêng, nhận chuyển khoản | Học viên cá nhân | Doanh thu kinh doanh dịch vụ giáo dục, đào tạo | Không ai — tự kê khai |
| Bán khoá học qua nền tảng học trực tuyến | Học viên qua nền tảng | Doanh thu kinh doanh; nền tảng có thể đóng vai bên bán và trả bạn theo tỷ lệ | Nền tảng trong nước hoặc có thanh toán thuộc diện khấu trừ |
| Ảnh, video, mẫu thiết kế trên kho nội dung quốc tế | Nền tảng cấp phép lại cho khách | Có thể là thu nhập bản quyền hoặc doanh thu kinh doanh, tuỳ hợp đồng | Thường không ai khấu trừ thuế Việt Nam |
| Chuyển giao quyền sử dụng cho doanh nghiệp | Doanh nghiệp trong nước | Thu nhập từ bản quyền | Doanh nghiệp khấu trừ khi trả tiền |
| Dạy theo hợp đồng cho trung tâm | Trung tâm đào tạo | Tiền công, tiền lương | Trung tâm khấu trừ tại nguồn |
Cùng một người có thể có cả bốn dòng. Việc xếp loại đúng quyết định cách tính và người khai, nên đáng dành thời gian làm một lần cho rõ.
Bản quyền khác kinh doanh ở chỗ nào
Luật thuế thu nhập cá nhân tách riêng thu nhập từ bản quyền: tiền nhận được khi chuyển nhượng, chuyển giao quyền sử dụng các đối tượng quyền sở hữu trí tuệ, trong đó có quyền tác giả với tác phẩm nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng, tác phẩm viết. Đặc điểm là bạn cho phép người khác khai thác tác phẩm, và tiền thường được tính theo từng hợp đồng chuyển giao.
Kinh doanh thì là bạn tự tổ chức việc bán: đặt giá, quảng bá, giao sản phẩm cho từng khách, lặp lại đều đặn. Bán một khoá học cho hàng trăm học viên là cung cấp dịch vụ đào tạo, không phải chuyển giao quyền tác giả cho từng học viên, dù khoá học là tác phẩm của bạn. Học viên mua quyền xem, không mua quyền khai thác.
Với kho ảnh quốc tế, bạn thường ký thoả thuận cấp phép không độc quyền cho nền tảng, nền tảng cấp phép lại cho khách và trả bạn một tỷ lệ. Nhìn từ hợp đồng, đây giống chuyển giao quyền sử dụng hơn là bán hàng; nhìn từ tính thường xuyên và quy mô, nó giống kinh doanh. Cơ quan thuế có thể xếp theo một trong hai cách tuỳ thực tế; hãy mang hợp đồng mẫu của nền tảng đi hỏi trước khi chọn cách khai, rồi áp dụng nhất quán qua các năm.
Khi nền tảng nước ngoài là bên trả tiền
Nền tảng nước ngoài thường không đăng ký làm bên khấu trừ thuế thu nhập cá nhân Việt Nam cho người bán. Nghị định 117/2025/NĐ-CP giao nền tảng số có chức năng thanh toán, kể cả nước ngoài, khấu trừ thay cho hộ, cá nhân kinh doanh, nhưng phạm vi triển khai với từng nền tảng sản phẩm số quốc tế cần được kiểm qua chứng từ thực tế. Nếu chứng từ không ghi khoản thuế Việt Nam, hãy coi như bạn phải tự kê khai.
Một số nền tảng khấu trừ thuế của nước họ, đặc biệt trên phần doanh thu từ khách hàng tại nước đó, và yêu cầu bạn khai biểu mẫu thông tin thuế. Thông báo khấu trừ đó là chứng từ cần lưu, vì khả năng được trừ thuế đã nộp ở nước ngoài phụ thuộc vào hiệp định thuế và chứng từ hợp lệ.
Tiền về thường qua ví điện tử quốc tế hoặc chuyển khoản ngoại tệ. Phí rút, phí chuyển đổi không làm giảm doanh thu tính thuế; tỷ giá quy đổi cần ghi lại. Nếu bạn để tiền lâu trong ví nước ngoài, thu nhập vẫn phát sinh từ khi nền tảng ghi nhận khoản đó cho bạn theo quy định, không phải từ khi bạn rút về.
Bán khoá học trong nước: ai thu tiền, ai xuất hoá đơn
Khi học viên chuyển khoản thẳng cho bạn, bạn là người bán, doanh thu là của bạn và bạn tự kê khai. Học viên là doanh nghiệp (công ty mua khoá học cho nhân viên) sẽ đòi hoá đơn; cá nhân không đăng ký kinh doanh khó đáp ứng, nên đây là lý do phổ biến khiến người dạy trực tuyến đăng ký hộ kinh doanh hoặc lập công ty.
Khi bán qua nền tảng học trực tuyến trong nước, cần đọc kỹ ai là bên bán với học viên. Nếu nền tảng là bên bán và trả bạn theo tỷ lệ, bạn có thể đang nhận tiền bản quyền hoặc tiền hợp tác từ nền tảng, và nền tảng khấu trừ khi trả. Nếu nền tảng chỉ là chỗ đặt gian hàng và thu hộ, doanh thu là của bạn, nền tảng thuộc diện khấu trừ, nộp thay theo Nghị định 117/2025 nếu có chức năng thanh toán.
Lưu ý thêm: một số lĩnh vực đào tạo cấp chứng chỉ có điều kiện kinh doanh riêng. Khoá học kỹ năng, sở thích thì thường không, nhưng khoá cấp chứng chỉ nghề, ngoại ngữ theo khung năng lực thì cần kiểm quy định ngành giáo dục, đào tạo.
Gói thành viên, cộng đồng trả phí, tài trợ: những mô hình lai
Ngoài bán từng khoá học, nhiều người dạy trực tuyến chuyển sang mô hình thu phí định kỳ: cộng đồng thành viên trả phí theo tháng, nhóm học có buổi trực tuyến hàng tuần, bản tin trả phí, gói tải không giới hạn mẫu thiết kế. Về thuế, phí thành viên định kỳ là doanh thu cung cấp dịch vụ, được ghi nhận theo kỳ dịch vụ; người đóng một lần cho cả năm thì về nguyên tắc vẫn là doanh thu, cách phân bổ theo kỳ nên hỏi cơ quan thuế khi số tiền lớn.
Tiền ủng hộ tự nguyện của người đọc, người xem (dạng "mua cho tác giả một ly cà phê") dễ bị coi là quà tặng. Nhưng khi khoản ủng hộ gắn với việc bạn liên tục cung cấp nội dung, có quyền lợi đi kèm cho người ủng hộ như nội dung riêng, gặp mặt, thì bản chất gần với doanh thu dịch vụ hơn. Cách an toàn là ghi nhận như thu nhập kinh doanh.
Tài trợ từ doanh nghiệp để làm một khoá học miễn phí, kèm điều kiện nhắc tên thương hiệu, là thù lao quảng cáo. Doanh nghiệp trong nước khi trả thường khấu trừ theo quy định; nhà tài trợ nước ngoài thì không, bạn tự kê khai. Hợp đồng tài trợ nên ghi rõ số tiền trước hay sau thuế và quyền sử dụng nội dung sau khi kết thúc chương trình, vì đây là hai chỗ hay tranh chấp.
Quy trình xác định nghĩa vụ cho từng dòng tiền
Làm một lần vào đầu năm, cập nhật khi có nền tảng mới.
- Liệt kê tất cả nơi bạn đang bán: trang riêng, nền tảng học, kho ảnh, chợ mẫu thiết kế, hợp đồng với doanh nghiệp.
- Với mỗi nơi, tải điều khoản dành cho người bán, tìm câu xác định ai là bên bán với khách và bạn cấp quyền gì cho nền tảng.
- Xếp mỗi nơi vào nhóm kinh doanh, bản quyền hoặc tiền công theo bảng ở trên; ghi lý do.
- Xem chứng từ thanh toán của mỗi nơi có khoản thuế Việt Nam đã khấu trừ hay không.
- Gom phần chưa ai khấu trừ, cộng doanh thu kinh doanh của tất cả kênh để so với ngưỡng hiện hành.
- Mang bảng xếp loại đi hỏi cơ quan thuế hoặc người hành nghề thuế một lần, ghi lại hướng dẫn nhận được.
- Khai theo hướng dẫn và giữ nhất quán qua các năm; khi đổi cách xếp loại, ghi rõ lý do.
Hiểu lầm hay gặp
"Sản phẩm số không có hàng hoá nên không phải thuế." Thuế đánh vào thu nhập, không vào việc có hàng hoá hữu hình hay không. Dịch vụ, quyền sử dụng tác phẩm đều tạo thu nhập chịu thuế.
"Tiền bản quyền thì miễn thuế." Thu nhập từ bản quyền là một nhóm chịu thuế, chỉ có cách tính riêng. Có những khoản nhuận bút được miễn hoặc giảm theo quy định đặc thù, nhưng không phải mọi khoản tiền bản quyền.
"Bán qua nền tảng nước ngoài thì nền tảng lo hết." Nền tảng nước ngoài lo thuế ở nước họ theo luật của họ. Thuế Việt Nam chỉ được coi là đã nộp khi có chứng từ cho thấy khoản đó.
"Học viên trả tiền vào tài khoản người thân cho đỡ rắc rối." Cách này không đổi nghĩa vụ mà làm mất dấu chứng từ, đồng thời đẩy rủi ro sang người thân. Một tài khoản riêng đứng tên bạn cho việc bán khoá học là đủ gọn.
Câu hỏi thường gặp
Bán ảnh trên kho ảnh quốc tế là thu nhập bản quyền hay kinh doanh?
Tuỳ hợp đồng và cách bạn hoạt động. Thoả thuận cấp phép cho nền tảng gần với chuyển giao quyền sử dụng; việc bán đều đặn, quy mô lớn gần với kinh doanh. Hãy mang điều khoản người đóng góp của nền tảng đi hỏi cơ quan thuế và áp dụng nhất quán.
Bán khoá học có cần xuất hoá đơn cho học viên không?
Học viên cá nhân thường không yêu cầu, nhưng khách là doanh nghiệp cần hoá đơn để hạch toán. Cá nhân không đăng ký kinh doanh khó xuất hoá đơn; đăng ký hộ kinh doanh hoặc lập công ty giải quyết được việc này. Quy định về đối tượng bắt buộc dùng hoá đơn điện tử nên kiểm theo văn bản hiện hành.
Thu nhập từ khoá học có được trừ chi phí quay dựng, phần mềm không?
Với cá nhân, hộ kinh doanh tính thuế trên doanh thu, chi phí không được trừ riêng. Khi doanh thu và chi phí đều lớn, phương pháp có sổ sách hoặc mô hình công ty có thể có lợi hơn; nên tính thử cùng người làm kế toán dựa trên số liệu thật.
Bán mẫu thiết kế có cần đăng ký quyền tác giả trước không?
Quyền tác giả phát sinh khi tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới hình thức vật chất nhất định, không bắt buộc đăng ký. Đăng ký giúp chứng minh dễ hơn khi có tranh chấp. Việc đăng ký không ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế, vốn phát sinh từ thu nhập.
Nhận tiền từ ví điện tử quốc tế có cần chứng minh nguồn gốc với ngân hàng không?
Ngân hàng nhận tiền ngoại tệ từ nước ngoài có thể hỏi mục đích nhận tiền để phân loại giao dịch theo quy định ngoại hối. Bảng kê thanh toán của nền tảng và hợp đồng người bán là giấy tờ phù hợp để trả lời, đồng thời dùng được cho hồ sơ thuế.
