Bạn có thể đi khám chữa bệnh bảo hiểm y tế mà không cần mang thẻ giấy: xuất trình thẻ bảo hiểm y tế hiển thị trên ứng dụng VssID, thông tin thẻ đã tích hợp trên ứng dụng VNeID, hoặc căn cước gắn chip để cơ sở khám chữa bệnh tra cứu. Sau khi khám, phần chi phí bảo hiểm y tế chi trả được thanh toán giữa cơ sở y tế và quỹ; phần còn lại là đồng chi trả và các khoản ngoài phạm vi bảo hiểm, bạn có thể trả bằng chuyển khoản, quét mã hoặc thẻ ở nhiều bệnh viện.
Chuyển sang thẻ trên điện thoại tiện lợi, nhưng vẫn có lúc hệ thống tra cứu chậm, thông tin không khớp, hoặc người bệnh lớn tuổi không dùng điện thoại. Bài này giải thích ba cách xuất trình, thủ tục khi đến khám, cách hiểu phần đồng chi trả, cách trả viện phí không tiền mặt, tạm ứng và hoàn tiền. Mức hưởng, tỷ lệ đồng chi trả cụ thể phụ thuộc đối tượng và quy định hiện hành, bạn kiểm trên thẻ hoặc hỏi cơ sở khám chữa bệnh.
Ba cách xuất trình thẻ khi đi khám
Mỗi cách có điểm mạnh và lưu ý riêng. Bạn nên chuẩn bị ít nhất hai cách để phòng khi một cách gặp trục trặc.
| Cách | Cần gì | Điểm mạnh | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Thẻ BHYT trên ứng dụng VssID | Điện thoại có ứng dụng, đã đăng nhập | Hiển thị đủ thông tin thẻ, quá trình khám | Nên mở sẵn trước khi đến quầy, tránh lúc sóng yếu |
| Thông tin thẻ trên ứng dụng VNeID | Tài khoản định danh điện tử mức phù hợp | Dùng chung một ứng dụng với giấy tờ khác | Thông tin phải đã được đồng bộ |
| Căn cước gắn chip | Mang căn cước theo | Không cần điện thoại, hợp với người cao tuổi | Cơ sở cần đầu đọc hoặc tra cứu theo số định danh |
| Thẻ giấy (nếu còn giữ) | Thẻ còn hạn | Phương án dự phòng | Nhiều nơi không còn yêu cầu, nhưng vẫn có ích khi hệ thống lỗi |
Với người cao tuổi, căn cước gắn chip thường là cách thuận nhất: không phải nhớ mật khẩu, không phụ thuộc pin điện thoại. Dù dùng cách nào, khi đổi nơi đăng ký khám ban đầu hoặc gia hạn thẻ, hãy mở ứng dụng kiểm lại thông tin mới đã cập nhật chưa, vì quầy đăng ký sẽ tra theo dữ liệu trên hệ thống chứ không theo những gì bạn nhớ. Với trẻ em chưa có căn cước, thẻ trên ứng dụng của cha mẹ hoặc thẻ giấy vẫn là cách chính.
Thủ tục khi đến khám bằng thẻ trên điện thoại hoặc căn cước
Trình tự ở mỗi bệnh viện có thể khác đôi chút, nhưng các bước cơ bản thường như sau:
- Lấy số thứ tự tại khu đăng ký khám; một số nơi có máy đăng ký tự động đọc căn cước.
- Đến quầy, nói rõ khám bảo hiểm y tế, xuất trình căn cước hoặc mở thẻ trên ứng dụng. Nhân viên tra cứu để xác nhận thẻ còn hạn, nơi đăng ký khám ban đầu, mức hưởng.
- Nếu khám đúng tuyến hoặc thuộc trường hợp được hưởng theo quy định, hồ sơ khám được tạo với quyền lợi bảo hiểm. Nếu không đúng, nhân viên sẽ giải thích mức hưởng áp dụng.
- Đi khám, làm xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh theo chỉ định.
- Thanh toán phần người bệnh phải trả tại quầy thu ngân hoặc qua mã thanh toán, nhận biên lai hoặc hoá đơn điện tử.
- Lĩnh thuốc theo đơn, kiểm tra tên thuốc và số lượng.
- Sau khám, kiểm lại lịch sử khám chữa bệnh trên VssID để chắc lần khám đã được ghi nhận đúng.
Khi hệ thống tra cứu không ra thông tin, đừng vội trả toàn bộ viện phí như khám dịch vụ. Hỏi nhân viên phương án xử lý: tra lại theo số định danh, dùng thẻ giấy, hoặc bổ sung thẻ trong thời hạn cho phép để được thanh toán theo bảo hiểm.
Phần đồng chi trả là gì và vì sao vẫn phải trả tiền
Thẻ bảo hiểm y tế không có nghĩa là khám miễn phí. Quỹ bảo hiểm y tế chi trả theo mức hưởng của từng đối tượng, phần còn lại người bệnh tự trả, gọi là đồng chi trả. Mức hưởng được thể hiện qua mã quyền lợi trên thẻ; một số nhóm như trẻ em dưới một độ tuổi nhất định, người thuộc hộ nghèo, người có công được hưởng mức cao, nhiều nhóm khác hưởng mức thấp hơn. Ngoài ra còn quy định về miễn đồng chi trả khi tổng số tiền đã tự trả trong năm vượt một ngưỡng và đủ thời gian tham gia liên tục.
Bên cạnh đồng chi trả, người bệnh còn có thể phải trả các khoản ngoài phạm vi bảo hiểm: thuốc, vật tư không có trong danh mục, dịch vụ theo yêu cầu như phòng riêng, chọn bác sĩ, chênh lệch giá giường, khám ngoài giờ ở một số nơi. Khi bác sĩ chỉ định dịch vụ ngoài bảo hiểm, bạn có quyền hỏi trước chi phí và hỏi có lựa chọn trong danh mục không.
Mức hưởng còn phụ thuộc việc bạn khám đúng tuyến, chuyển tuyến đúng quy định hay tự đến. Luật Bảo hiểm y tế đã được sửa đổi, bổ sung và có hiệu lực mới từ năm 2025 với một số thay đổi về chuyển tuyến và mức hưởng; do đó, những gì bạn nhớ từ vài năm trước có thể không còn đúng. Cách chắc nhất là đọc mã quyền lợi trên thẻ và hỏi bộ phận bảo hiểm y tế của bệnh viện trước khi điều trị dài ngày.
Trả viện phí không dùng tiền mặt: cách làm và chứng từ cần giữ
Nhiều bệnh viện đã cho phép thanh toán viện phí bằng quét mã, chuyển khoản theo mã thanh toán gắn với hồ sơ bệnh nhân, hoặc quẹt thẻ tại quầy. Với mã thanh toán gắn hồ sơ, số tiền và mã bệnh nhân được điền sẵn, bạn chỉ cần xác nhận; cách này giúp tránh chuyển nhầm số tiền hoặc nhầm người. Khi phải tự nhập số tài khoản, hãy chỉ chuyển vào tài khoản do bệnh viện công bố chính thức, ghi nội dung gồm mã bệnh nhân và họ tên.
Sau khi trả, hãy nhận biên lai thu tiền hoặc hoá đơn điện tử. Đây là chứng từ cần cho việc đòi bồi thường bảo hiểm sức khoẻ thương mại nếu bạn có, cho việc đối chiếu khi bị thu thừa, và cho hồ sơ quyết toán chi phí của cơ quan nếu được hỗ trợ. Lưu ảnh màn hình giao dịch thành công cùng biên lai trong một thư mục riêng của đợt điều trị.
Cảnh giác với người lạ trong bệnh viện mời "đóng viện phí hộ cho nhanh", "chuyển khoản vào tài khoản này để được ưu tiên". Thanh toán chỉ thực hiện tại quầy thu ngân, máy thanh toán của bệnh viện hoặc qua mã do bệnh viện cấp. Một số kẻ gian còn giả danh nhân viên y tế gọi điện cho người nhà, báo bệnh nhân cấp cứu cần chuyển tiền gấp; luôn gọi lại khoa điều trị qua số tổng đài chính thức của bệnh viện để kiểm.
Tạm ứng và hoàn tiền khi điều trị nội trú
Tạm ứng là gì. Khi nhập viện, bệnh viện thường yêu cầu một khoản tạm ứng để bảo đảm phần chi phí người bệnh phải trả. Khoản này được trừ dần vào chi phí thực tế khi ra viện.
Tạm ứng bằng chuyển khoản. Nhiều nơi cho phép tạm ứng qua mã thanh toán. Hãy giữ biên lai tạm ứng, vì đó là căn cứ để quyết toán và nhận lại phần thừa.
Khi ra viện. Bệnh viện quyết toán: tổng chi phí, phần bảo hiểm trả, phần đồng chi trả, phần ngoài bảo hiểm, trừ đi tạm ứng. Bạn nộp thêm nếu thiếu, hoặc nhận lại nếu thừa. Đọc kỹ bảng kê chi phí trước khi ký; thấy dịch vụ không nhớ đã làm thì hỏi ngay.
Nhận lại tiền thừa qua tài khoản. Một số bệnh viện hoàn tiền thừa qua chuyển khoản vào tài khoản người nộp tạm ứng. Cung cấp đúng số tài khoản, tên chủ tài khoản; hoàn vào tài khoản khác người nộp có thể cần giấy tờ chứng minh.
Nếu bảo hiểm được xác nhận muộn. Trường hợp vào viện cấp cứu chưa kịp xuất trình thẻ, bạn bổ sung trong thời hạn quy định để được tính lại theo bảo hiểm. Hỏi phòng tài chính kế toán về thủ tục hoàn phần đã trả như khám dịch vụ. Thời hạn bổ sung thẻ có giới hạn, nên người nhà cần lo việc này ngay trong những ngày đầu điều trị, đừng để đến lúc ra viện mới hỏi.
Bảo vệ thông tin thẻ và tài khoản y tế số
Thông tin thẻ bảo hiểm y tế và lịch sử khám chữa bệnh là dữ liệu cá nhân nhạy cảm. Một số thói quen giúp bảo vệ:
- Không chia sẻ ảnh chụp thẻ, mật khẩu VssID, VNeID cho người lạ hoặc dịch vụ "làm hộ".
- Định kỳ xem lịch sử khám chữa bệnh trên VssID; nếu thấy lần khám bạn không thực hiện, báo cơ quan bảo hiểm xã hội vì có thể thẻ đang bị người khác dùng.
- Đổi mật khẩu khi đổi điện thoại hoặc nghi lộ thông tin.
- Với người cao tuổi, con cháu có thể giúp cài ứng dụng nhưng nên để người cao tuổi tự giữ mật khẩu hoặc dùng căn cước khi đi khám.
- Khi đổi số điện thoại, cập nhật lại trên tài khoản bảo hiểm xã hội và định danh điện tử để không mất quyền truy cập.
Nếu đánh mất điện thoại, hãy khoá tài khoản ứng dụng hoặc đổi mật khẩu từ thiết bị khác càng sớm càng tốt, và vẫn có thể đi khám bằng căn cước trong lúc chờ khôi phục.
Câu hỏi thường gặp
Quên mang căn cước và điện thoại hết pin thì có khám bảo hiểm y tế được không?
Bạn nên trao đổi với quầy đăng ký: một số nơi có thể tra theo số định danh và thông tin nhân thân, một số nơi yêu cầu bổ sung giấy tờ trong thời hạn nhất định. Nếu phải tạm trả như khám dịch vụ, giữ biên lai và hỏi thủ tục để được tính lại theo bảo hiểm.
Thẻ BHYT trên VssID và trên VNeID có giá trị như nhau không?
Cả hai đều hiển thị thông tin thẻ từ cùng cơ sở dữ liệu của ngành bảo hiểm xã hội và được chấp nhận để tra cứu khi khám. Điểm khác chủ yếu là giao diện và các tiện ích kèm theo. Nên kiểm cả hai một lần để chắc thông tin khớp nhau.
Vì sao có bảo hiểm y tế mà vẫn phải trả nhiều tiền?
Do phần đồng chi trả theo mức hưởng của bạn, các thuốc và vật tư ngoài danh mục, dịch vụ theo yêu cầu, hoặc do không đúng tuyến theo quy định. Bạn có thể yêu cầu bảng kê chi tiết để biết khoản nào bảo hiểm trả, khoản nào tự trả, và hỏi lại những khoản chưa rõ.
Có nên chuyển khoản tạm ứng viện phí vào số tài khoản người nhà bệnh nhân khác đưa cho?
Không. Chỉ chuyển vào tài khoản hoặc mã thanh toán do bệnh viện cấp, và nhận biên lai. Mọi đề nghị chuyển vào tài khoản cá nhân, kể cả từ người tự nhận là nhân viên y tế, đều nên được kiểm lại với quầy thu ngân hoặc tổng đài chính thức.
Trẻ em chưa có căn cước thì xuất trình thẻ BHYT thế nào?
Trẻ em vẫn có thẻ bảo hiểm y tế với mã số riêng. Cha mẹ có thể mở thẻ trên ứng dụng của mình nếu đã liên kết, mang thẻ giấy nếu còn, hoặc cung cấp số định danh cá nhân của trẻ để cơ sở tra cứu. Nên hỏi trước cơ sở khám chữa bệnh về cách họ chấp nhận.
Thấy lịch sử khám chữa bệnh có lần khám lạ thì làm gì?
Ghi lại ngày, cơ sở khám và chi phí hiển thị, liên hệ cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc tổng đài của ngành để đề nghị kiểm tra. Đó có thể là lỗi nhập liệu hoặc thẻ bị người khác sử dụng; báo sớm giúp ngăn việc lạm dụng tiếp diễn.
